تحلیلی بر اهداف تربیت اخلاقی و اجتماعی از دیدگاه هابرماس با تاکید بر نظریه کنش ارتباطی

نوع مقاله: مقاله علمی

نویسندگان

1 ، استاد گروه علوم تربیتی دانشگاه تربیت معلم تهران

2 دانشجوی دکتری دانشگاه تربیت مدرس تهران

چکیده

پس از رنسانس آدمی بر آن بود تا با تسلط بر طبیعت به آرامش دست یابد و یا حداقل زندگی‌ راحت‌تری را تجربه نماید، اما گذر زمان نشان داد که آدمی در دست‌یابی به آرمان‌ها و تصوراتی که تفکر مدرن مد نظر داشته، ناموفق بوده است. در این میان عده‌ای به مخالفت با این روند برخاستند، ولی اندیشمندی چون هابرماس در پی بازسازی آن برآمد. هابرماس با تاثیرپذیری از اندیشمندان مختلف بر آن است که عقل مدرن نتوانسته تمام ابعاد خویش را آشکار سازد و تنها عقل ابزاری بر جامعه مدرن مسلط گشته است، لذا وی با طرح رویکرد معرفت‌شناختی جدید و نظریه کنش ارتباطی در پی بازسازی پروژه مدرنیته است که به زعم وی عقیم یا ناتوان مانده است. در این مقاله محقق با بهر‌ه‌گیری از رویکرد تحلیلی برآن است تا اهداف تربیت اخلاقی هابرماس را آشکار سازد. نتیجه تحقیق نشان می‌دهد که تاکید هابرماس بر عقلانیت ارتباطی، زیست جهان و اخلاق گفتگویی در نظریه کنش ارتباطی اهداف زیر را مطرح می‌سازد: در سطح فردی رشد و شکوفایی خرد مبتنی بر ارتباط متقابل هنجاری (عقل ارتباطی) و در سطح اجتماعی دست‌یابی به تفاهم مبتنی بر کنش‌های اخلاقی هدف تربیت اخلاقی است. البته دست‌یابی به تفاهم هم در زمینه‌ای از آزادی و برابری صورت می‌گیرد و هم زمینه‌ساز رشد فضایلی چون عدالت و آزادی می‌گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analytic Study of Habermas’ View on Moral and Social Education Goals: Emphasizing on Communicative Action Theory

نویسندگان [English]

  • Mir Abdolhossein Naghibzade 1
  • Rezaali Nowrozi 2
1 Professor, Departmant of Education Science Tarbiat Moallem University of Tehran
2 PhD. Student Tarbiat Modarece University of Tehran
چکیده [English]

After “Renaissance”, human wants to overcome nature and using it for peace or at least getting comfort life, but passing of the time shows that human in achieving ideals and imaginations of “modernity” is unsuccessed. In such condition, some thinkers are disagreed with this trend, but Habermas wants to reform it. Habermas with using different thinkers’ thoughts believes modern rationality could not explore all dimensions of itself and only strategic rationality rule over modern society, so Habermas wants to reform “modernity project” that he says is “unfinished project”, with developing new epistemological approach and “Communicative Action Theory”. In this essay, writer using the analytical-discursive method wants to explore moral education goals. The finding shows that Habermas emphasizing on “communicative rationality”, “life world”, “discourse ethic” in “communicative action theory” propounds following goals: in personal level growth and fulfillment of rationality based on normative communication )communicative rationality) and in social level achieving to consensus based on moral actions are moral education goals. Of course, achieving to consensus is occurred in the context that there is freedom and equity and this context also provides growth of virtues such as justice and freedom.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Communicative Action
  • Moral Education
  • Goal
  • Life World
  • Discourse Ethic
  • Communicative Rationality

اباذری، یوسف. خرد جامعه­شناسی، چاپ اول، تهران: انتشارات طرح نو، 1377.

ارسطو. سیاست، ترجمه حمید عنایت، چاپ چهارم، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1381.

 افلاطون. جمهور، ترجمه فواد روحانی، چاپ چهارم، تهران: انتشارات بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1360.

 بختیار نصرآبادی، حسن‌علی و نوروزی، رضاعلی و حبیبی، ناصر. انگاره‌های جدید در فلسفه تعلیم و تربیت (مجموعه مقالاتی در زمینه تفکر و فلسفه انتقادی)، قم: انتشارات سما قلم، 1384.

 پیوزی، مایکل. یورگن هابرماس، ترجمه احمد تدین، چاپ اول، تهران: انتشارات هرمس، 1379.

دورانت، ویل. تاریخ فلسفه، ترجمه عباس زریاب خویی، تهران: انتشارات شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، 1375.

طباطبایی، محمد حسین. المیزان، ترجمه سید محمد باقر موسوی همدانی، جلد 19، چاپ نهم، قم: دفتر انتشارات تبلیغات اسلامی، 1376.

 لاکوست، ژان. فلسفه در قرن بیستم، ترجمه رضا داوری اردکانی، چاپ دوم، تهران: سمت، 1376.

 لسناف، مایکل. فیلسوفان سیاسی قرن بیستم، ترجمه خشایار دیهیمی، تهران، نشر کوچک، 1378

نقیب‌زاده، میرعبدالحسین. نگاهی به فلسفه آموزش و پرورش، چاپ پانزدهم، تهران: کتابخانه طهوری، 1381.

نوذری، حسین‌علی. بازخوانی هابرماس، چاپ دوم، تهران: نشر چشمه، 1386.

 وایت، استیون. خرد، عدالت و نوگرایی نوشته‌های اخیر یورگن هابرماس، ترجمه محمد حریری اکبری، چاپ اول، تهران: نشر قطره، 1380.

 هولاب، رابرت. نقد درحوزه عمومی، ترجمه حسین بشیریه، چاپ اول، تهران: نشر نی، 1375.

 ینسن، کلاوس. نشانه­شناسی اجتماعی ارتباط جمعی، ترجمه­ی حمیدرضا شش­جوانی و مسعود مظاهری، تهران: نشر دفتر پژوهشی سیما، 1385.

 Fakhry, Majid. (1991). Ethical theories in Islam, Leiden: Brill.

 Habermas, J. (1970) Toward A Rational Society , tr. J. Shapiro, Beacon Press

 Habermas, J. (1979). "What is Universal Pragmatics?" in Communication and the Evolution of Society, London: Heinemann.

Habermas, J. (1984) The theory of communicative Action. Vol. 1 Boston: Beacon press.

Habermas, J. (1987) The theory of communicative Action. Vol. 2 Boston: Beacon press.

Habermas, J. (1989) the Srrtucural Transformaion of the public sphere, tr. T. Berger, Polity.

Habermas, J. (1990) Moral Consciousness and Communicative Action, Cambridge: MIT Press.

Habermas, J. (1993). Justification and Applicaton:remarks on Discourse ethics, tr. & ed. C. Cronin & Cronin & De greiff, the MIT press.

Jonson, M. (1993). Moral Imagination: Implication of Cognitive Science for Ethics, Chicago: University of Chicago Press.

Lipman, Matthew. (1991). Thinking in Education, Cambridge: CambridgeUniversity Press.

McCarthy, T. (1988) The Critical Theory of Jürgen Habermas, Cambridge: MIT Press.

McPeck, J. E. (1990). Teaching Critical Thinking, London: Routledge.

Outhwaite, W. (2000) the Habermas reader, London: Polity Press.

Sprod, Tim. (2001) Philosophical Discussion in Moral Education: The Community of Ethical Inquiry, London: Rout ledge International Studies in the Philosophy of Education.