تبیین جامعه شناختی تأثیر دینداری‌ بر سرمایه اجتماعی درون گروهی (مطالعه موردی شهر اصفهان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه اصفهان

2 کارشناس ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان

چکیده

هدف از نگارش مقالۀ حاضر تبیین نظری و تجربی مدل تحلیلی است که در آن دینداری و ابعاد آن در نقش متغیّر بیرونی و سطح سرمایه اجتماعی در نقش متغیر درونی تعریف شده­اند. تعریف هر یک از پارامترهای تدوین شده در مدل پژوهش دارای مبنایی نظری است. چهارچوب نظری پژوهش با استفاده از نظریات اندیشمندان مختلف چون دورکیم، وبر، برگر، مالینوفسکی، آسلینر، فوکویاما، کلمن، پاتنام تدارک دیده شده است. ترکیب وزنی متغیرهای آشکار به منظور تعریف سازه‌‌های پنهان با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی مرتبۀ دوم انجام شده است. روش تحقیق در این پژوهش پیمایشی و ابزار گردآوری داده ‌ها ، پرسشنامه دارای اعتبار و قابلیت اعتماد است. جامعه آماری تحقیق جمعیت 15 سال به بالای شهر اصفهان، تعداد نمونه 384 نفر و روش نمونه­گیری سهمیه­ای براساس متغیّرهای گروه سنّی، جنس و منطقه محل زندگی بوده است. نتیجه مطالعه نشان داد که اکثر افراد نمونه به لحاظ سطح دینداری و سرمایه اجتماعی در سطح متوسط و بالا و تنها درصد کمی از آنها در سطح ضعیف قرار داشته­اند. آزمون فرضیه­ها نشان داد که دینداری به میزان 14/0 بر سرمایه اجتماعی تأثیر دارد و این تأثیر در سطح کمتر از 05/0 و معنادار بوده است. از بین ابعاد دینداری ، بعد اعتقادی با میزان 09/0 بیشترین تأثیر را بر سرمایۀ اجتماعی داشته است و بعد از آن به ترتیب بعد مناسکی با 08/0 ، بعد پیامدی با 06/0 و بعد عاطفی با 05/0 بیشترین تأثیر را در سطح معناداری کمتر از 05/0 بر سرمایه اجتماعی داشته­ اند.   

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Sociological Explanation of Religiousness Effect on In-Group Social Capital Case Study: Isfahan City

نویسندگان [English]

  • Vahid Ghasemi 1
  • Zahra Amiri Esfarjani 2
1 Associate Professor, Department of Social Sciences, University of Isfahan
2 M.A., Islamic Azad University Dehaghan
چکیده [English]

The main aim of this article is theoretical and empirical explanation of an analytical model in which religiousness is specified as an exogenous variable and social capital is defined as endogenous variable. Definition of each specified parameters in the model has a theoretical foundation. Theoretical frame is prepared on the basis of some key theorists including Durkheim, Weber, Berger, Malinovski, Asliner, Fokoyama, Coleman and Putnam. Weight composition of observed variables, in order to definition of latent constructs, was conducted by second-order factor analysis. Research method has been survey and the technique of data gathering was questionnaire which its validity and reliability have been acceptable theoretically and statistically. The population was all citizens who have been 15 years old and over and dwelling in the city of Isfahan. Sample size was 384 cases who were selected based on a quota sampling design by age-group, gender and the city region of residency. The results shown that levels of religiousness and social capital, for the majority in the population, has been around average and high on the defined scales and just a few proportion of the studied population are located on the low level of the scale. Hypothesis testing showed that there is a significant effect of religiousness on social capital. (R-Squared = 0.14, Sig < 0.05). Among different dimensions of religiousness, religious beliefs or ideological dimension had has the strongest effect on social capital (R-Squared=0.09), while other aspects consist of ritualistic (R-Squared=0.08), consequential (R-Squared=0.06) and experimental (R-Squared=0.05) had have weaker effects respectively. The effects were statistically significance with at least 95% confidence level.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Religiousness
  • Social Capital
  • Awareness
  • Trust
  • Participation

1-             آرون، ریمون. (1381). مراحل اساسی اندیشه در جامعه شناسی، ترجمه محمد باقر پرهام، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

2-             ایوانز، دیوید. (1380). بررسی مجدد رابطة دین و جرم، ترجمه علمی سلیمی، نشریه حوزه و دانشگاه، شماره بیست و سوم.

3-             بهزاد، داوود. (1381). «سرمایه اجتماعی بستری برای ارتقاء سلامت روان» فصلنامة رفاه اجتماعی، سال دوم، شماره شش.

4-             پاتنام، روبرت. (1384). جامعة برخوردار، سرمایه اجتماعی و زندگی عمومی در سرمایه اجتماعی، اعتماد و دموکراسی، یحیی کیان تاجبخش، تهران: شیرازه.

5-             تامسون، کنت. (1381). «دین و اقتصاد» در دین و ساختار اجتماعی، ترجمه علی بهرامپور و حسن محدثی، تهران: کویر .

6-             تحقیقی، امیر حسین. (1382). «سرمایه اجتماعی و توسعه نیافتگی تحقیقات» ، نشریه اندیشه صادق، شماره یازدهم و دوازدهم.

7-             ترنر، جاناتان و بیگلی، ال. (1384). پیدایش نظریۀ جامعه شناسی، ترجمۀ عبدالعلی لهسایی زاده، شیراز: نوید.

8-             توسلی، غلامعباس. (1380). جامعه شناسی دین، تهران: سخن.

9-             رنانی، محسن. (1381). « تناسب در اقتدار» ، نشریۀ دنیای اقتصادی، شماره دوازدهم و چهاردهم .

10-         فاین، بن. (1385). سرمایۀ اجتماعی و نظریۀ اجتماعی، ترجمه سید محمد کمال سروریان، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

11-         فیروز آبادی، سید احمد. (1384). « سرمایۀ اجتماعی و عوامل مؤثّر بر شکل­گیری آن در شهر تهران»، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران .

12-         فوکویاما، فرانسیس. (1379). پایان نظم: سرمایه اجتماعی و حفظ آن، ترجمۀ غلامعباس توسلی، تهران: جامعه ایرانیان.

13-         کلمن، جیمز. (1377). بنیادهای نظریه کنش، ترجمه منوچهر صبوری، تهران : نی.

14-         قاسمی ، وحید و اسماعیلی، رضا ربیعی، کامران. (1385). « سطح بندی سرمایه اجتماعی در شهرستان‌های استان اصفهان » ، فصلنامه رفاه اجتماعی، سال ششم شماره بیست و سوم .

15-         کاظمی پور، عبدالمجید. (1383). سرمایه اجتماعی در ایران (تحلیل ثانویه پیمایش‌های 1382-1353)، تهران : انتشارات طرحهای ملی.

16-         کوزر، لوئیس. (1382). زندگی و اندیشه بزرگان جامعه شناسی، ترجمة محسن ثلاثی، تهران: انتشارات علمی، چاپ دهم.

17-         کیان تاجبخش، یحیی. (1384). «وضعیت سرمایه اجتماعی در ایران» مجلۀ رشد آموزش علوم اجتماعی، دوره نهم، شماره دوم.

18-         گنجی، محمد. (1383). « تبیین وضعیت دینداری دانشجویان دانشگاه اصفهان » ،پایان نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکده ادبیات، دانشگاه اصفهان.

19-         متوسلی، محمود و بی نیاز، علی. (1380). « رویکردی به ارزیابی سرمایه اجتماعی در اقتصاد ایران»، مجلۀ برنامه و بودجه ، شماره هفتاد و پنجم.

20-         موسوی، میرطاهر. (1385). « مشارکت اجتماعی یکی از مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی » ، فصلنامۀ رفاه اجتماعی ، شماره بیست و سوم.

21-         وبر، ماکس. (1385). اخلاق پروتستانی و روح سرمایه داری، ترجمة عبدالکریم رشیدیان و پریسا منوچهری کاشانی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

22-         ویلم، ژان پل. (1377). جامعه شناسی ادیان، ترجمة عبدالرحیم گواهی، تهران: تبیان.

23-         همیلتون، ملکم. (1377). جامعه شناسی دین، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: تبیان.

24-       Ajzen, Icek. (2005). Attitudes, personality, and behaviour. England: Open University Press.

25-       Beyerlein, Kraig and Hipp, John R. (2005). Social Capital, Too Much of a Good Thing?

26-       American Religious Traditions and Community Crime. Social Forces. Vol. 84, pp. 991-1009.

27-       Candland, Christopher. (2001). Faith as Social Capital: Religion and Community

28-       Development in Southern Asia, Policy Sciences, Vol. 33 pp. 3-20.

29-       Fukuyama, Francis. (1999). Social capital and civil society. Washington, D.C., International Money Fund Conference on Second Generation Reform.

30-       Johnson R. Byron, and Jang, Sung Joon. (2004). Explaining Religious Effects on Distress Among African Americans. Journal for the Scientific Study of Religion, Vol. 43, pp. 239-260.

31-       Offe, Claus and Fuchs, Susanne (2002) A Decline of Social Capital? The German Case, in Robert Putnam (ed.) Democracies in Flux, pp. 189–243. Oxford: Oxford University Press .

32-       Pearce, Lisa D. and Axinn, William. (1998). The Impact of Family Religious Life on the Quality of Mother-Child Relations. American Sociological Review, Vol. 63, pp.810-828.

33-       Putnam, Robert D,,editor. (2002). Democraciesin Flux: The Evolution of Social Capital in Contemporary Society,NY: Oxford University Press Inc.

34-       Schumacker, R.E., and Lomax, R.G. (2004). A beginner's guide to structural equation modeling. N.J. Mahwah: Lawrence Erlbaum Associates

35-       Vonnegut, Kurt., Updike, John and Wakefield, Dan. (1996). Religion and Social Capital. The Polis Center, http://www.polis.iupui.edu/RUC/Newsletters/Religion/vol2no2.htm.

36-       Worms, Jean-Pierre. (2004). Old and New Civic and Social Ties in France. In , in Robert Putnam (Ed.) Democracies in Flux: The Evolution of Social Capital in Contemporary Society. Oxford, UK: Oxford University Press.

37-       Wuthnow, R. (2002).Religious involvement and status-bridging social capital. Journal for the Scientific Study of Religion, 41,pp. 669-684.

38-       Yeung, A. Birgitta. (2004). An Intricate Triangle— Religiosity, Volunteering, and Social Capital: The European Perspective, the Case of Finland. Nonprofit and Voluntary Sector Quarterly, Vol. 33, pp. 401- 422.