احساس مسؤولیت فردی و اجتماعی، دیگرخواهی و اعتماد اجتماعی مطالعه نوجوانان شیراز

نوع مقاله: مقاله علمی

نویسنده

استادیار پژوهشی جهاد دانشگاهی فارس

چکیده

        این مقاله به بررسی رابطه میان احساس مسؤولیت فردی و اجتماعی، اعتماد اجتماعی و رفتارهای دیگرخواهانه در میان نوجوانان 19-15 ساله ساکن شیراز پرداخته است. نمونه تحقیق شامل 391 نفر از نوجوانان بوده که به پرسشنامه پاسخ داده‌اند. سنجه‌های تحقیق پس از بررسی اعتبار صوری بر اساس آلفای کرونباخ ارزیابی پایایی شدند. مسؤولیت پذیری فردی و اجتماعی به ترتیب با آلفای 71/0 و 72/0 و اعتماد اجتماعی با سه بعد صراحت و صداقت، قابل اعتماد بودن و رفتارهای مبتنی بر اعتماد، به ترتیب با آلفای 72/0، 6/0 و 6/0 اندازه‌گیری شده‌اند. نتایچ تحقیق نشان می‌دهد که بیش از نیمی از نوجوانان حداقل در سطح متوسط احساس مسؤولیت پذیری فردی و اجتماعی داشته و در حد متوسطی نیز واجد اعتماد اجتماعی بوده‌اند. اکثر آنها در حد متوسطی رفتارهای دیگرخواهانه انجام می‌دهند، اما 7/12 درصد رفتارهای نوع‌دوستانه کمی انجام می‌دهند.   نتایج استنباطی نشان می‌دهد که مسؤولیت پذیری فردی با اعتماد اجتماعی (332/0= r )، اعتماد به گروه‌ها (266/0= r ) و دیگرخواهی(204/0= r ) رابطه مثبت و معناداری دارد اما مسؤولیت پذیری اجتماعی با اعتماد رابطه منفی معنادار (304/0-= (r داشته، با دیگرخواهی رابطه‌ معناداری ندارد. متغیر اعتماد اجتماعی نیز با دیگرخواهی رابطه معناداری دارد (244/0= r ). نتایج تحقیق در کل نشان می‌دهد که اولا این سه متغیر با هم رابطه داشته و یکدیگر را تقویت می‌کنند. بنابراین، باید به ارتقای اعتماد عمومی در جامعه اهمیت داده شود تا رفتارهای دیگرخواهانه که ضامن ایجاد جامعه‌ای عادلانه است، افزایش یابد و ثانیاً رواج صداقت و صراحت در روابط اجتماعی می‌تواند علاوه بر افزایش سرمایه اجتماعی بر میزان مسؤولیت پذیری و رفتارهای مبتنی بر اعتماد کمک کند. بنابراین، باید در جهت تقویت این گونه ارزش‌ها کوشید.     

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Personal and Social Responsibility, Altruism and Social Trust: A Study of Adolescents in Shiraz

نویسنده [English]

  • Maryam Soroush
Assistant Professor, Department of Research Behavioral Sciences, University Jihad Persian
چکیده [English]

This article examines the relationship between personal and social responsibility, social trust and altruism among adolescents (aged 15-19 ) who live in Shiraz. The sample includes 391 respondants. Variables had been constructed and verified by face validity and Cronbach’s alpha determined reliability. Personal and social responsibility, each with alphas of 0.71 and 0.72 , respectively, were measured. The results of the study show that personal responsibility has significant and positive relationships with social trust (r=0.332), trust in social groups and institutions (r=0.226) and altruism (r=0.204). However, social responsibility is in a reverse relationship with social trust (r=-0.304) and does not have a significant relationship with altruism. Social trust is related to altruism in a significant and positive relationship (r=0.224). In general, these three important variables are related to and strengthen each other. Therefore, increasing of public trust should be considered seriously so that altruistic behavior – that can guarantee a just society– becomes a routine practice in public culture. Because honesty and oppenness in social relationships can increase social capital, responsibility and trustful behavior,  more efferts should be made to firm moral virtues in society.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social Responsibility
  • Personal Responsibility
  • Social Trust
  • altruism
  • adolescents

1-                   اجاقلو، سجاد و زاهدی، محمد جواد. (1384). «بررسی اعتماد اجتماعی و عوامل موثر بر آن در بین ساکنان شهر زنجان»، مجله جامعه شناسی ایران، دوره ششم، ص. 125-92.

2-                   احمدی، سیروس. (1388). « تفاوت‌های جنسیتی در رفتارهای نوع‌دوستانه»، جامعه شناسی کاربردی، ج20، شماره سوم، پیاپی 35، ص 23-36.

3-                   اکبری، محمد؛ گلپرور، محسن و کامکار، منوچهر. (1387). «رابطه بین اعتماد بین فردی ، خودکارآمدی، پایبندی مذهبی و بخشش با باورهای دنیای عادلانه توزیعی و رویه‌ای»، دانش و پژوهش در روانشناسی، ش 35 و 36، صص 53-80.

4-                   باستانی، سوسن و صالحی هیکوبی، مریم. (1386). «سرمایه اجتماعی شبکه و جنسیت: بررسی ویژگی‌های ساختی، تعاملی و کارکردی شبکه اجتماعی زنان و مردان در تهران»، نامه علوم اجتماعی، ش 30، صص 63-95.

5-                   سبحانی نژاد، مهدی و فردانش، هاشم. (1379). «مسؤولیت پذیری اجتماعی در برنامه درسی کنونی مدارس ابتدایی ایران»، مدرس، دوره 4، ش 1، صص 95-114.

6-                   سروش، مریم. (1390) . مقایسه بین نسلی سرمایه‌ها و فرصت‌های زندگی زنان و بازنمایی آنها در سبک زندگی، نمونه مورد مطالعه زنان 25 الی 39 سال شیراز و استهبان ، پایان نامه دکتری جامعه شناسی، دانشگاه شیراز.

7-                   سعادت، رحمان. (1387). «برآورد‌ روند ‌سرمایه‌اجتماعی در ایران، با استفاده از روش فازی»، تحقیقات‌اقتصادی، سال‌43، ش83، ص41-56.

8-                   سیاهپوش، امیر. (1387). «فراتحلیل مطالعات سرمایه اجتماعی در ایران»، راهبرد فرهنگ، سال اول، ش 2، صص. 99-124.

9-                   طالبی، ابوتراب؛ حیدری، سیامک؛ فاطمی نیا، سیاوش. (1387). «عوامل موثر در اعتماد سیاسی، پیمایشی میان دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف»، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال سوم، شماره چهارم، صص 179-208.

10-               عباس زاده، محمد. (1384). «عوامل موثر بر شکل گیری اعتماد اجتماعی دانشجویان»، فصلنامه رفاه اجتماعی، سال چهارم، ش 15، صص 267-291.

11-               قدیمی، مهدی. (1386). «بررسی میزان اعتماد اجتماعی و عوامل موثر بر آن در بین دانشجویان دانشگاه‌های زنجان»، پژوهشنامه علوم انسانی، ش 53، صص 325-356.

12-               قلی پور، آرین و پیران نژاد، علی. (1387). «ارتقای اعتماد عمومی و دموکراسی الکترونیکی: تبیین نقش دولت الکترونیک»، فصلنامه مدرس علوم انسانی، سال دوازدهم، ش1 (پیاپی 56) صص219-256

13-               کامران، فریدون و احمدیان، اسلام. (1388). «بررسی میزان اعتماد اجتماعی مردم به پلیس و عوامل مرتبط با آن در استان ایلام»، پژوهش اجتماعی، سال دوم، شماره چهارم، صص 40-19.

14-               محسنی تبریزی، علیرضا و شیرعلی، اسماعیل. (1388). «عوامل مؤثر بر اعتماد اجتماعی دانشجویان ایرانی خارج از کشور: مورد پژوهی دانشگاه‌های کشور آلمان»، فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی، ش 52، صص. 151-176.

15-               -کلانتری، صمد، ادیبی، مهدی؛ ربانی، رسول و احمدی، سیروس. (1386). «بررسی بی تفاوتی و نوع دوستی در جامعه شهری ایران و عوامل موثر بر آن»، دانشور رفتار، سال چهاردهم، ش 22، صص 27-35.

16-               -کلمن، جیمز. (1377) . بنیادهای نظریه اجتماعی، ترجمه منوچهر صبوری، تهران:نشر نی.

17-               -گروسی، سعیده؛ میرزایی، جلال و شاهرخی، احسان. (1386). « بررسی رابطه اعتماد اجتماعی و احساس امنیت»، فصلنامه دانش انتظامی، سال نهم، شماره دوم، صص 27-39.

18-               موسوی، میرطاهر. (1386). «مشارکت اجتماعی یکی از مؤلفه‌های سرمایه‌اجتماعی»، رفاه اجتماعی، سال ششم، ش 23، صص 67-92.

19-               Benabou R. and Tirole J. (2005) “Incentives and Prosocial Behavior”, Discussion Paper No.1695, in the institue for study of Labor (IZA), Germany.

20-               Basu K. (2006) “Identity, Trust and Altruism, Sociological Clues to Economic Development”, Avalable (17/12/2011) in http://economics.cornell.edu/cae/06.05.pdf

21-               Carter M. R. and Castillo M. (2003) “ The Economic Impacts of Trust and Altruism: An Experimental Approach ti Social Captal”, Available in elsa.berkelry.edu/users/webfac/bardhan/e271_spo3/carter.pdf

22-               Coleman J. S. (1988) “Social Capital in the Creation of Human Capital” The American Journal of Sociology, Vol.94, P: s95- S120.

23-               Da Silva L.; Sanson A.; Smart D. and Taumbourau J. (2004) “Civic Responsibility among Australian Adolescents: Testing Two Competing Models”, Journal of Community Psychology, Vol.32, No.3, P:229-225.

24-               Escarti A., Gutierrz M., Pascual C. and Marin D. (2010) “Application of Hellison’s Teaching Personal and Social Responsibility Modar in Physical Esucation to Improve self-Efficasy for Adolescents at Risk of Dropping-out of School” the Spanish Journak of Psychology, Vol.13, No.2, p:667-676.

25-               Gintis H.; Bowles S. Boyd R. and Fehr E. (2003) “Explaning Altruistic Behavior in Humans”, Evolution and Human Behavior, Vol.24, p: 153-172.

26-               Krieger-Boden Ch. (2011) “Ethics, Trust and Altruism in Society, Polotics and Busivess”, Global Econimics Symposium 2011, Avalable in (17/12/2011) www.global-economic-symposiun.org/solutions/the-global-society/ethics-and-trust-in-society-and-business

27-               Lacetera N. and Macis M. (2008) “Motivating Altruism: A Field Study”, Discussion Paper No. 3770, in the institue for study of Labor (IZA), Germany.

28-               Lasater L., Robinson K. D., Willis T., Meyer C. L., Jahus N. R., Bush L., Beckett J. A., Bruck D. C. and Duffey K. R. (2003) “Using Social Responsibility Training (SRT)ti Support Youth School Success”, Reaserch report in Character Development Systems, Available in www.CharacterDevelopmentSystems.com/pubs/research_report.pdf/

29-               Li W., Wright P. M. , Rukavina P. B. and Pickering M. (2008) “Measuring Students’ Perceptions of Personal and Social Responsibility and the Relationship to Intrinsic Motivation in Urban Physical Education”, Journal of Teaching in Physical Education, Vol.27, p: 167-178.

30-               Lyons E. M. (2005) “The Effects of a Lradership and Diversity Awareness Program on Adolescents’ Attitudes and Behaviors” , PHD Dissertation, university of south florida.

31-               Martinek T.,Schilling T. and Johenson D. (2001) “Transferins Personal and Social Responsibility of Underserved Youth ti the Classroom”, The Urban Review, Vol.33, No.1, pp: 29-45.

32-               Maruyama, G.; Fraser S. C. and Miller N. (1982) “Personal Responsibility and Altruism in Children” Journal of Personality and Social Psycholoogy, Vol.42, No.4, p:658-664.

33-               Menzies R. G., Harris L. M.,Cumming S. and Einstein D. A. (2000). “The Relationship Between Inflated Personal Responsibility and Exaggerated Danger Expectancies in Obsessive -Compulsive Concerns”, Behaviour Research and Theory ,Vol.38, p:1029-1037.

34-               Mergler A., Spencer F. M. and Patton W. A. (2007a) “Relationships Between Personal  Responsibility, Emotional Inteligence and Self Steem in Adolescents and Young Adults”, The Australian Educational and Developmental Psychologist, Vol.24, No.1, p: 5-18.

35-               Mergler A., Spencer F. M. and Patton W. A. (2007b) “Development of a Measure of Personal Responsibility for Adolescents” , Availeble in http://eprits.qut.edu.au/

36-               Mergler A., Spencer F. M. and Patton W. A. (2008) “ Personal Responsibility : The Creation, Implementation and Evaluation of a School-Based Program”, Journal of Student Well-beeing, Vol.2, No.1, pp: 35-51.

37-               Naturally Selected Tendencies”, Evolution and Human Behavier, Vol.24, P: 118-125.

38-               Perloff R. (1987) “Self-interest and Personal Responsivility Redux”, American Psychologist, Vol.42, No.1, p:3-11.

39-               Pilivin J. A. and Charng H. W. (1990) “Altruism: A Review of Recent Theory and Research”, Annual Review of Sociology, vol.16, p: 27-65.

40-               Rothstein B. and Uslaner E. M. (1999), “All for All: Equality and Social Trust” Working Paper No. 117, Center for European Studies.

41-               Rushton J. P.; ChrisJohn R. D. and Fokken G. C. (1981) “ The Altruistic Personality and the Self Report Altruism Scale”, Personality and Individual Differences, Vol.2, p: 248-302.

42-               Secchi D. (2007) “Theory of Dcile Society: A Role of Altruism in Human Behavior” , Journal of Academy of Business and Economics, Vol. VII, No. 2, p: 146-160.

43-               Uslaner E. M. and Brown M. (2005) “Inequality, Trust and Civic Engagment”, American Politics Research, Vol.33, No.6, p: 868-894.

44-               Warneken F. and Tomasello M. (2009) “The Roots of Human Altruism”, British Journal of Psychology, Vol. 100, P: 455-471.

45-               Zimmerman B. J. and Kitsantas A. (2005) “Homework Practices and Academic Achivement: The Mediating Role of Self-Efficacy and Perceived Responsibility Beliefs”, Contemporary Educational Psychology, Vol. 30, p: 397-417.