نگرش جمعیت شناختی و اجتماعی به شکلهای نوظهور خانواده در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار جمعیت شناسی گروه علوم اجتماعی دانشگاه مازندران

چکیده

در تحقیقق حاضر، شکلهای نوظهور خانواده را در قالب مؤلفه های چهارگانه مشتمل بر خانواده بی فرزندی، خانواده تک فرزندی، خانواده تک والدی، زندگی مشترک بدون ازدواج مورد مطالعه قرار گرفته است. مباحث این مقاله مبتنی بر یک بررسی پیمایشی است که جمعیت نمونه آن را مجموعا تعداد 4267 نفر مردان و زنان 15 ساله و بالاتر ساکن در نقاط شهری و روستایی شهرستانهای منتخب ایران تشکیل می دهند. تجزیه و تحلیل های اولیه این تحقیق نشان دهنده چهار الگوی کلی است. اول اینکه، میزان تمایل به الگوی "خانواده بی فرزندی" بسیار اندک است بطوریکه کمتر از 2 درصد دارای نگرش مثبت نسبت به این شکل نوظهور خانواده هستند. دوم اینکه، در حدود یک دهم جمعیت موردمطالعه به الگوی "خانواده تک فرزندی" تمایل دارند. الگوهای سوم و چهارم نیز مربوط به "خانواده تک والدی" و "زندگی مشترک بدون ازدواج" یا "زوج زیستی" است بطوریکه در حدود یک پنجم جمعیت موردمطالعه دارای نگرش مبثت نسبت به این شکلهای نوظهور خانواده می باشند. درعین حال، این الگوهای کلی بطور معناداری تحت تاثیر سه دسته عوامل تعیین کننده شامل متغیرها و تعیین کننده جمعیت شناختی پایه، متغیرهای دینداری و نگرش جنسیتی هستند. در مجموع، یافته های این تحقیق را می‌توان در چارچوب مدل دوگانه "سنت گرایی - نوگرایی" جمعبندی و تبیین کرد بطوریکه هرچه صبغه نگرش سنتی ضعیف تر شده و بر قوت نگرش مدرن و غیرسنتی افزوده می گردد، میزان تمایل به شکلهای نوظهور خانواده نیز تشدید می گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Socio-Demographic attitude towards Emerging Forms of Family in Iran

نویسنده [English]

  • Foroutan Yaghoob
Associate Professor Department of Social Sciences The University of Mazandaran
چکیده [English]

According to the second demographic transition theory, the contemporary societies are facing an increasing range of emerging forms of family, which is the central focus of the present analysis. It presents research-based evidence to explore patterns and determinants associated with attitudes toward emerging form of family identified by childlessness, one-child family, single-parent family, and cohabitation. This analysis is based on a survey conducted in rural and urban areas of Ahvaz, Babolsar, Bojnord, Esfarayen, Gonbad Kavos, Kamyaran, Khoramabad, Mahmoudabad, Hamadan, and Saghez. The survey includes 4267 males and females aged 15 years old and over.

According to the results of this analysis, the following general patterns can be highlighted. First, childlessness is substantially unacceptable as only 2 percent of people hold positive attitude toward this emerging form of family. Second, about one-tenth of people are positive towards one-child family. Third, a relatively greater proportion of people hold positive attitudes towards both single-parent family and cohabitation since around 20 per cent of people are positive towards each of these two emerging forms of family. Moreover, these general patterns are significantly affected by three groups of determinants. It includes determinants related to gender attitudes, religiosity, and basic demographic determinants such as age, place of residence, marital status, and education. In conclusion, the results of this analysis can be mainly summerized and explained by the traditiaonalism-modenization model suggesting that the positive attitudes towards emerging forms of family are substantially associated with modern and liberal beliefs: the stronger the latter, the higher the former.

کلیدواژه‌ها [English]

  • emerging forms of family
  • childlessness
  • one-child family
  • single-parent family
  • cohabitation