مدرنیته و صورت‌بندی گفتمانیِ سیاست فرهنگی: تحلیل گفتمان سیاست فرهنگیِ دولتی در ایران (1285 ه.ش تا به امروز)

نوع مقاله: مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشگاه کردستان.دانشکده علوم انسانی و اجتماعی.گروه جامعه شناسی

2 دانشگاه کردستان، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، گروه جامعه شناسی

10.22108/jas.2020.117605.1716

چکیده

هدف این مقاله واکاوی گفتمان سیاست فرهنگی در ایران است. نقطه‌ی آغاز این امر، رویارویی ایرانیان با مدرنیته بود. رویاروییِ نظامی ایران با مدرنیته و پی‌بردن به عقب‌ماندگی‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در مقایسه با اروپا، گفتمان‌های متنوعی را در جهت پاسخگویی به سؤال «چرا عقب افتاده‌ایم؟» پدید آورد. تلاش‌هایی مبتنی بر دولت-ملت‌سازی برای تغییر در عقلانیت حکومتی و نیل به سامان سیاسیِ مدرن آغاز گردید. جایگاه فرهنگ در این بازمهندسیِ روح جامعه بسیار حائز اهمیت بود. مشروطه، پهلوی و جمهوری اسلامی ایران به عنوان سه دولت (به معنای فوکویی) برجای مانده از میراثِ دولت-ملت‌سازی در ایرانِ، سیاست‌های فرهنگی مشترک و سیاست‌گذاری‌های فرهنگی متفاوتی را جهت بازاندیشی در هویتِ ملی ایرانی به کار گرفته‌اند. در این مقاله برآن بوده‌ایم تا این نظمِ گفتمانی را به مدد روش تحلیل گفتمان لاکلائو و موفه، مورد واکاوی قرار دهیم. بنابراین به مدد قوانین و اساسنامه‌های دولتی از زمان تأسیس مجلس شورای ملی (1285 ه.ش) تا به امروز، گفتمان مذکور را مورد تحلیل قرار داده‌ایم. نتایج مقاله حاکی از آن است که در هر سه دوره‌ی مورد بررسی، دولت، محور و معنادهنده‌ی سیاست‌گذاری‌های فرهنگی بوده است. گفتمان سیاست فرهنگی دولتی در ایران در دولت مشروطیت مفصل‌بندی شد، در دولت پهلوی با تأکید بر سیاست فرهنگی نمایشی بازمفصل‌بندی گردید و در دولت جمهوری اسلامی ایران نیز همین روند با تأکید بر مهندسی فرهنگی ادامه پیدا کرده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Modernity and the Discursive Formation of Cultural Policy: Discourse Analysis of the State and Cultural policy in Iran (From 1285 to the present)

نویسندگان [English]

  • kamal khaleghpanah 1
  • Ali Sanaei 2
1 University of kurdistan, Humanities and Social Sciences Faculty, Sociology Department
2 University of Kurdistan, Humanities and social sciences Faculty, sociology Department
چکیده [English]

The purpose of this article is to investigate the discourse of cultural policy in Iran. The starting point for this event was the Iranian confrontation with modernity. Iran's military confrontation with modernity and the recognition of political, economic and cultural backwardness in comparison with Europe has led to a variety of discourses in response to this question: "why are we lagging behind? State-nation building efforts have been made for a change in the state rationality and a tendency for a modern political settlement. The position of culture in this redevelopment of the spirit of the society was very essential. Mashrooteh, Pahlavi, and Islamic Republic of Iran, as the three states (in the Foucauldian sense) left in the state-nation heritage in Iran, have utilized diverse cultural policies and policy makings to rethink Iran's national identity. In this article, we have attempted to analyze this discursive order through the method of Laclau and Moffa's discourse analysis. Therefore, through the laws and state statutes since the establishment of the Legislative Assembly (1285) to the present, we have analyzed the abovementioned discourse. The results of the paper indicate that in all three periods, the government has been the central and the defining part of cultural policy. The discourse of the state and cultural policy in Iran was articulated in the Mashrooteh, re-established with emphasis on demonstrative and cultural policies in the Pahlavi government, and the same trend continued with the emphasis on cultural engineering in the Islamic Republic of Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • governance
  • state
  • National Identity
  • Cultural Policy Discourse
  • Cultural Pluralism