نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جمعیت شناسی گروه علوم اجتماعی دانشگاه مازندران

2 کارشناس ارشد جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه مازندران، بابلسر

چکیده

این تحقیق به مطالعه و بررسی ملاحظات نسلی مرتبط با نگرشهای جمعیت شناختی در ایران می پردازد. اصولا، ضرورت و اهمیت این قبیل مطالعات و تحقیقات ریشه در روند فزاینده فرآیند موسوم به "تغییر شکل ویژگیهای جمعیت شناختی" دارد که از مهمترین نشانه های جوامع معاصر محسوب می گردد. در همین چارچوب، پرسش کلیدی تحقیق این است که آیا نگرشهای جمعیت شناختی تابعی از متغیر تعلق نسلی است؟ بعبارت دقیقتر، آیا ما در عرصه نگرشهای جمعیت شناختی شاهد شکاف نسلی یا همگرایی نسلی هستیم؟ تجزیه و تحلیلهای این تحقیق مبتنی بر یک بررسی پیمایشی است که جمعیت نمونه آن را مجموعا تعداد 5200 نفر مردان و زنان ساکن نقاط شهری و روستایی دوازده شهرستان منتخب ایران تشکیل می دهند. مطابق یافته های این تحقیق، تشابهات و تفاوتهای نسلی قابل ملاحظه ای درخصوص نحوه نگرش نسبت به مجموعه درهم تنیده ای از مؤلفه های جمعیت شناختی مشتمل بر سن ازدواج دختران، سیاست افزایش جمعیت، ترجیحات فرزندآوری، طلاق و مهاجرت وجود دارد. این الگوهای متعدد و متفاوت در زمینه ملاحظات نسلی مرتبط با نگرشهای جمعیت شناختی نه تنها در چارچوب ترکیب و آمیزه ای از دو تئوری جایگزینی نسلی و تئوری تغییرات نگرشی میان نسلی تبیین و تایید می گردند، بلکه بر این نکته مهم نیز صحه می گذارند که نباید به سادگی ملاحظات نسلی مرتبط با نحوه نگرش به مجموعه درهم تنیده ای از مؤلفه های جمعیت شناختی را منحصرا و تماما در قالب یکی از دو گزینه شکاف نسلی یا همگرایی نسلی تقلیل داد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Generational Differences of Demographic Attitudes in Iran

نویسندگان [English]

  • Foroutan Yaghoob 1
  • Khadijeh Sadeghi 2

1 Associate Professor Department of Social Sciences The University of Mazandaran

2 MA in Sociology Department of Social Sciences University of Mazandaran Babolsar

چکیده [English]

This study examines generational considerations associated with demographic attitudes in Iran. The importance of such studies lies basically on the increasing pattern of the process so-called ‘the transformation of demographic characteristics”, which is also identified as one of the most important traits of the contemporary societies. In this line, this is the key research question in the present study: Do demographic attitudes depend on generational belonging? In other words, whether we are dealing with ‘generational gap’ or ‘generational convergence’ with respect to demographic attitudes? The research findings presented and discussed in this paper are based on a survey that includes 5200 males and females residing in the varying rural and urban areas of Iran.

According to the results of this study, there are substantial generational similarities and disparities in attitudes towards the demographic components including women’s age at marriage, pronatalism, childbearing preferences, divorce and emigration. These varying patterns confirm two main conclusions: they not only sit well with a combined version of cohort replacement theory and intra-cohort changes theory, but also support the underlying fact that the demographic attitudes cannot be simply and merely explained through either generational gap or generational convergence.


Key words:
Generational considerations, demographic attitudes, generational gap, generational convergence, Iran

کلیدواژه‌ها [English]

  • Generational considerations
  • demographic attitudes
  • Generational gap
  • generational convergence
  • Iran