نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان

2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان

10.22108/jas.2021.129459.2138

چکیده

تحقیق حاضر به دگرگونی‌های فضایی و زمانی ساختارهای جمعیتی مناطق روستایی استان اصفهان می‌پردازد. در نتیجه بازسازی داده‌های جمعیتی روستاها، مقادیر متوسط اکثر شاخص‌ها بویژه حجم جمعیت تغییرات اندکی داشته و بعبارتی ساختارهای جمعیتی مناطق روستایی استان تقریباً بدون تغییر باقی مانده است. مدلسازی‌های مقطعی و طولی این ساختارها نشان داد که بعد خانوار و نسبت‌های جوانی و باسوادی، شاخصهای تأثیرگذار در ساختار جمعیتی مناطق روستایی استان در هر دو مقطع بوده‌اند. بعلاوه، نسبت بستگی تأثیر منفیِ شدیدی بر این ساختار در مقطع 1385 داشته و در مقطع 1395 نرخ اشتغال نیز موجب تقویت و سالخوردگی جمعیت موجب تضعیف آن شده‌ است. تحولات دوره‌ای ساختار جمعیت روستایی نیز علاوه بر تغییرات نسبت جوانی و بعد خانوار، متأثر از بهبود مختصری در تغییرات بار تکفل و عدم توازن بیشتری در تغییرات نسبت جنسی بوده است. تحلیل فضایی تحولات ساختارهای جمعیتی مناطق روستایی بصورت منطقه‌ای برای سه گروه از روستاهای مناطق کوهستانی، دشتی و بیابانی استان جداگانه انجام شد. در هر سه منطقه، نقش و تأثیر مثبت تغییرات شاخص‌های نرخ رشد جمعیت، تغییرات بعد خانوار و تغییرات نرخ باسوادی و تأثیر منفی تغییرات سالخوردگی همسو بوده است. تغییرات ساختاری جمعیت روستایی در مناطق دشتی و بیابانی همسویی بیشتری داشته، بگونه‌ای که از طریق تغییرات نسبت بستگی تضعیف و از طریق توازن در تغییرات نسبت جنسی تقویت شده است. در مقابل، تغییرات منفی نرخ اشتغال و وضعیت مناسب‌تر در رابطه جمعیت جوان در ترکیب سنی، باعث تضعیف و تقویت بیشتذ در تحولات ساختاری جمعیت روستایی مناطق کوهستانی بوده‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Structural Analysis of demographic rurality evolutions in Isfahan province

نویسندگان [English]

  • Bita Aslani 1
  • Abbas Amini 2

1 PhD Student of Geography and Rural Planning, Dept. Geographical Sciences and Planning, University of Isfahan, Isfahan

2 Associate Prof., Dept. of Geography and Rural Planning Faculty of Geographical Sciences and Planning, University of Isfahan, Isfahan, Iran.

چکیده [English]

This article aims to structurally review and analyze temporal and spatial evolutions of demographic rurality in Isfahan Province. Village is the analysis unit in this research, and statistical community of research including all villages with more than 4 households based on databases of two latest housing and population censuses in 1385 and 1395. After considering those two latest censuses and several correction steps data and variables of the research provided. Processed indicators for modeling and analyzing demographic rurality and its operationalized and calculated cross-sectionally for the beginning and the end of the period and Longitudinally for its evolutions over the period. There is not a considerable change in total population of the villages and structural components for rural population of the province have nearly remained unchanged during the studied decade in overall. According to statistical modellings, family size, sex ratio, literacy ratio, aging ratio, dependency ratio and youth ratio were the most effective structural attributes of province’s demographic rurality. Spatial analysis also showed some differences between mountainous, desert and plain areas in terms of its evolutions over the decade. The intensity of impact for dependency burden changes within the areas was in plain, mountainous and desert areas, and intensity of impact for family size changes was in desert, plain and mountainous areas respectively.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rurality
  • Population Structure
  • Demographic Rurality
  • Structural modelling
  • Isfahan province